Szczegóły

Kategoria: Kościół

Super User

Odsłony: 2965

Rok Pański 1861

Kaplica pw. Marii Magdaleny

W 1861 r. zakończono budowę i poświęcono murowaną kaplicę pod wezwaniem Marii Magdaleny. Po jej renowacji i rozbudowie w 1905 r. przemianowano ją na Matki Bożej Łaskawej. Kaplica wybudowana była z cegły, na planie krzyża, i posiadała ołtarz rzeźbiony z drewna dębowego, złocony z obrazem Matki Bożej Łaskawej. Obraz namalowano na desce i przyozdobiono sukienkami z gipsu. Znajduje się on obecnie w kościele parafialnym w prawym ołtarzu bocznym. W bocznym ołtarzu kaplicy znajdował się obraz Jezusa Miłosiernego malowany na desce oraz obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy z złoconym tłem, poświęcony w 1971 r. Po przeciwległej stronie kaplicy bocznej była zakrystia, a nad wejściem do kaplicy na całej jej szerokości znajdował się drewniany chór. Kaplica przykryta pierwotnie była dachówką, a od lat siedemdziesiątych XX w. blachą. Na dachu wznosiła się niewielka wieża z sygnaturką i krzyżem. Kaplicę rozebrano w 1984 r.

/ aby powiększyć zdjęcie kliknij na nie/

Na mapie katastralnej z 1852 r. widoczny jest stary, drewniany kościół z 1784 r., obok którego wybudowano do 1861 r. nową kaplicę o wymiarach w przyziemiu 12,5x7,8 m. Była ona znacznie mniejsza niż poprzednia świątynia.	Obraz Jezusa Miłosiernego wzorowany na obrazie Adolfa Hyły według projektu siostry Faustyny Kowalskiej pochodzący z lat 40. lub 50. XX w. Obraz znajdował się w ołtarzu bocznym w kaplicy.	Fotografia wykonana w połowie lat 60. XX w., stoją od lewej Karol Tuczek, Stanisław Waśniowski, Stanisław Tłuczek, ks. Józef Linek, Władysław Kaszuba (wieloletni kościelny); u dołu gospodyni księdza oraz Bronisław Buczek, zdjęcie udostępniła Barbara Baran.	Fotografia wykonana w połowie lat 60. XX w., stoją od lewej Karol Tuczek, Stanisław Waśniowski, Stanisław Tłuczek, ks. Józef Linek, Władysław Kaszuba (wieloletni kościelny); u dołu gospodyni księdza oraz Bronisław Buczek, zdjęcie udostępniła Barbara Baran.	Kaplica, widok ogólny, rok 1973.17
Kaplica w okresie II wojny światowej; widoczny nowy płot, dach przykryty dachówką, wokoło wysokie lipy, zdjęcie udostępnił Janusz Łoza.	W głębi kaplica po remoncie; dach przykryty blachą; po lewej nowa dzwonnica (1976 r.), a na pierwszym planie ks. Edward Moskal, proboszcz w latach 1969–1978.	Ołtarz w kaplicy Matki Bożej Łaskawej, rok 1972, zdjęcie udostępnił Bolesław Jankowy.	Kaplica przed remontem, druga połowa lat 70. XX w., zdjęcie udostępniła Urszula Polehojko	Parada przed kaplicą z okazji wizytacji biskupa, lata 60. XX w., zdjęcie udostępnił Tomasz Jankowy.

Rok Pański 1984

Budowa nowego kościoła pw. Matki Bożej Bolesnej

Na miejscu dawnej kaplicy znajduje się dziś kościół pod wezwaniem Matki Bożej Bolesnej. Historia tej świątyni rozpoczyna się w 1981 r., kiedy to wyda-no zgodę na jej budowę. Zgoda ta była poprzedzona stwierdzeniem Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego w Przemyślu z 2 X 1981 r., że kaplica nie jest zabytkiem. Projekt kościoła wykonał Andrzej Pawłowski z Przemyśla, a kuria biskupia 19 XII 1981 r. oficjalnie zezwoliła na budowę. W lipcu 1984 r. wylano fundamenty, a w sierpniu rozpoczęto murowanie ścian, które zakończono kilka miesięcy później. W roku następnym zalano strop, a 29 IX 1985 r. bp Tadeusz Błaszkiewicz dokonał poświęcenia kamienia węgielnego. Prace ciesielskie przy dachu ukończono 15 V 1986 r., a jeszcze tego samego roku położono instalację elektryczną oraz wykonano elewację wewnętrzną. Dnia 15 V 1988 r. bp Ignacy Tokarczuk dokonał poświęcenia kościoła. Niedługo potem zbudowano ołtarz główny, w którym umieszczono „Pietę”. Natomiast w ołtarzach bocznych znalazły miejsce dwa obrazy, po lewej obraz Najświętszego Serca Pana Jezusa, a po prawej – Matki Bożej Łaskawej, który wcześniej znajdował się w ołtarzu głównym starej kaplicy. W roku 1989 wykonano polichromię, a w 1993 r. elewację zewnętrzną. Obecnie powierzchnia kościoła wynosi 520 m², a kubatura 6000 m³.

/ aby powiększyć zdjęcie kliknij na nie/

Wnętrze kościoła Matki Bożej Bolesnej, widok współczesny. W głębi dwa obrazy z dawnej kaplicy, 2015 r.		Obraz Matki Bożej Łaskawej namalowany na desce; znajdował się w ołtarzu głównym nie-istniejącej kaplicy. Obecnie – w kościele Matki Bożej Bolesnej.	Obraz Jezusa Miłosiernego namalowany na desce; znajdował się w ołtarzu bocznym nieistniejącej kaplicy. Obecnie znajduje się w kościele Matki Bożej Bolesnej.	Wota dziękczynne – głównie posrebrzane od-lewy serc oraz korale składane w podzięce za wysłuchanie modlitw. Do 1987 r. znajdowały się one w kościele św. Trójcy.
Wizerunki Matki Boskiej i św. Józefa na chorągwiach ufundowanych przez bractwa różańcowe.		Ornaty przedsoborowe ze stułą, pochodzące jeszcze z XIX w. Być może najstarszy ufundowany był przez A. Stadnicką.

Kościoły w XV-XVIII wieku

W 2020 r. w parafii Kosienice mamy trzy świątynie: kościół parafialny pw. Matki Bożej Bolesnej, kościół pw. św. Trójcy “w lesie” oraz kościół filialny pw. Wniebowstąpienia Pańskiego w Ciemięrzowicach. Pierwszy kościół pod wezwaniem św. Trójcy powstał po erygowaniu parafii, tj. po 1399 r. Kolejna wzmianka o kościele pochodzi z 1432 r. W 1494 r. konsekrowano kościół pod tym samym wezwaniem. Pierwszy dokładny opis kościoła pochodzi dopiero z 1728 r. Wynika z niego, że kościół był bogato uposażony, gdyż znajdowały się tam m.in. pięknie zdobiona srebrna monstrancja z 1727 r., złocony platynowy kielich z 1726 r., srebrna niemieckiej roboty puszka z napisem Agnus Dei, obraz Matki Bożej ze złotymi koronami, obraz św. Antoniego, złocone lichtarze, 26 ornatów i 5 kap. Więcej informacji o tymże kościele znajdujemy w opisie wizytacji biskupa W. Sierakowskiego z 1744 r. (Archiwum Archidiecezjalne w Przemyśl, sygn. 166). Kościół był drewniany, na podwalinach dębowych, kryty dachem gontowym, także ściany obite były gontem, a na środku dachu znajdowała się kopuła z niewielką sygnaturką wskazującą na styl barokowy kościoła. Opis wnętrza kościoła podajemy w oryginalnym brzmieniu.

Wychodząc z Kościoła drzwi po lewej ręce dębowe na zawiasach żelaznych trzech z wrzeciądzem i skoblem do kłódki, kłódki nie masz, z drągiem z Kościoła zasuwające się. Drzwi drugie dębowe na zawiasach żelaznych trzech z zamkiem o jednym ryglu i kluczem, z wrzeciądzem o trzech ogniwach i skoblem do kłódki, kłódki nie masz. Za temi drzwiami babieniec niewielki z podłogą i powałą dobrą, drzwi w sobie mający troje jodłowych, dwoje pobocznych na zawiasach żelaznych dwóch, trzecie podwójne na zawiasach żelaznych czterech, z dwiema antabkami żelaznemi, te wszystkie drzwi bez skobli i wrzeciądzem. Ten Kościół wszystek drewniany w węgły budowany nad podwalinach dębowych dobrych z blamkami wokoło, dachem gontowym miejscami złym reparowanym pokryty. Nad blamkami ściany Kościelne wokoło gontami obite. Dach na Kościele gontowy dobry. W środku tego dachu kopuła in parte gontem in parte deskami obita czerwono malowana w niej sygnaturka niewielka. Na tym cmentarzu jest Dzwonica z wiązania dębowego dobrego, dachem gontowym pobita. Dzwonów w niej dwa większy i mały. Wszedszy do Kościoła Ołtarz wielki staroświeckiej formy drewniany snecerskiej roboty czarno malowany in parte [w części] pozłacany z obrazem in medio [w środku] [...] na płótnie malowanym na mensie murowanej niekonsekrowanej z gradusami [stopniami] drewnianemi trzema. Na tej mensie Cyborium drewniane snecerskiej roboty ciemno malowane in parte wyzłacane, w środku papierem wykliiane z drzwiczkami na Zawiaskach żelaznych z Zamkiem y kluczem dobrym. A […] tego ołtarza Baptisterium [chrzcielnica] drwaniane cum operculo simili, prętem żelaznym zasuwaiące się y […] zamykaiąca się, kłotka mała z kluczykiem dobra, z kociołkiem in medio miedzianym in parte złotym? Piscina [zbiornik na wodę chrzcielną] za wielkim ołtarzem niewielka w ziemi wybrana. Ambona przy zakrystyi drewniana stolarskiej roboty niebiesko malowana, in parte wysrebrzana z schodkami drewnianemi dobremi. Ex opposito [naprzeciwko] ambony Konfesyonał stolarskiej roboty drewniany dobry z drzwiczkami na zawiasach żelaznych. Pasya na tęczy drewniana snecerskiej roboty z osobami dwiema drewnianemi tejże roboty. A cornu Evangelii [od strony Ewangelii] Wielkiego ołtarza Ołtarz w wielkim chórze drewniany snecerskiej roboty czarno malowany in parte wyzłacany z obrazem in medio Najśw. Panny na mensie drewnianej z gradusem drewnianym. Ex opposito tego ołtarza ołtarz podobnej struktury z obrazem in medio Crucifixi Domini [ukrzyżowania Pańskiego] na płótnie malowanym na mesie drewnianej z gradusem drewnianym jednym.
Obrazów w całym kościele siedem. Okien niewielkich w ołów oprawnych pięć, niektóre potrzebuią reperacyi. Ławek drewnianych stolarskiej roboty biało malowanych dziewięć, dziesiąta osobliwa dębowa. Chór nad wielkiemi drzwiami w balasy robiony z podłoga drewnianą z tarcic, ten niewielki w nim Pozytew szkatulny czarno malowany, o głosach siedmiu miechach dwóch, do którego wchod po schodkach drewnianych dobrych. W tym Kościele całym podsiebitka z tarcic biało malowana w żyłki niebieskie z podlogą z tarcic, miejscom reperacyi potrzebująca. Grob w sobie mający zawalony.

Sacrarium [Zakrystia]

A cornu Evangelij [od strony Ewangelii] Wielkiego Ołtarza drzwi do Zakrystyi jodłowe stare dobra na zawiasach żelaznych z zamkiem dobrym iednym ryglu bez klucza, z antabą [sztabą] dobrą i wrzeciądzem do kłódki, kłódki nie mają. Ta niewielka drewniana z powałą y podłogą dobra, okien w sobie mająca w ołów oprawnych z kratami dwie w szkle reperacyi potrzebująca, pod temi oknami mensa duża jodłowa czerwono malowana, o szufladach dużych dwunastu wysuwających się z antabami [sztabami] żelaznemi dwiema, trzy z zamkami żelaznemi, swie z dobremi, trzecia bez klucza z zamkiem złym. Nad tą mensą szafa stolarskiej roboty biało malowana z drzwiczkami drewnianemi podwoynemi za zawiaskach żelaznych czterech z zameczkiem y kluczykiem dobrym. Pod tą szafką jest przegrod pięć, na których szufladek pięć o iednym kołku żelaznym do wyciągania. W tej Zakrysyi w kacie Konfesyonalik drewniany bialo malowany dobry, przy tym Konsefyonale Lawaterz drewniany dobry.

…

Przy kościele parafialnym znajduje się dzwonnica. Najcenniejszym dzwonem jest „Anatol” z obrazem Trójcy świętej o średnicy 70 cm (1932 r.), ufundowany na cześć bpa Anatola Nowaka. Dawniej dzwon ten znajdował się przy kościele “w lesie”, jednak w okresie II wojny światowej został zdjęty i zakopany przed Niemcami w przedsionku kościoła. Po wojnie dzwon odkopano i umieszczono na przykościelnej dzwonnicy. Poza tym na dzwonnicy znajdują się jeszcze trzy inne dzwony. Ufundowany przez wdzięcznych parafian i przy wsparciu Ignacego Dembowskiego duży dzwon o imieniu Ignacy został zarekwirowany w 1942 r. przez Niemców i przetopiony na armaty. Był to duży dzwon o ciężarze 150–180 kg, na którym wyryto napis Kosienice, odlany przez firmę Ludwika Felczyńskiego w 1932 r. Niemcy zarekwirowali także sygnaturkę o ciężarze 50–70 kg.¹

 ¹Golos J., Kasprzak-Miler A. Straty wojenne zabytkowe dzwony utracone w latach 1939-1945 w granicach Polski po 1945, tom I, woj. krakowskie i rzeszowskie. Poznań 2000.

/ aby powiększyć zdjęcie kliknij na nie/

Widok na kościół parafialny, 2015 r.	Kościół pw. św. Trójcy “w lesie”; 2023r.	Kościół filialny pw. Wniebowstąpienia Pańskiego w Ciemięrzowicach; 2023r.

Rok Pański 1853

Kościół pw. św. Trójcy

Najcenniejszym zabytkiem Kosienic jest kościół pw. św. Trójcy. Fundatorką kościoła była Amelia z Siemieńskich hr. Stadnicka, żona Aleksandra Stadnickiego, która wypełniła w ten sposób ostatnią wolę męża. Była ponoć bardzo pobożna; miała boso pielgrzymować do obrazu Matki Bożej w Chłopicach. Przystępując do budowy kościoła Amelia posiadała duży majątek. Oprócz Kosienic i Magierowa,¹ zarządzała dobrami tabularnymi (czyli takimi od których płaciła podatek) w Nizinach (w roku 1868 – 1124 morgi) oraz w Zadąbrowiu (w roku 1868 – 77 morgów).² Kościół św. Trójcy w roku 1869 wart był około 80-100 tys. złotych reńskich. W tym czasie za mórg pola płacono 200–400 zł. Proste przeliczenie daje nam wartość około 3,5–5 mln dzisiejszych polskich złotych. Nikt bez zaplecza finansowego nie podjąłby się takiego zadania.

Pierwotny wygląd wieży kościoła, rok 1914. zdjęcie Archiwum Rodziny Kasprzyckich.

Budowę kościoła rozpoczęto 29 XI 1853 r., zakończono w roku 1865, a konsekracji dokonał bp Antoni Józef Manastyrski 5 VI 1866 r. Obok kościoła wybudowano plebanię/organistówkę, którą zniszczyli Honwedzi w czasie I wojny światowej. Fundatorka planowała przeniesienie tam plebanii, ale nie zgodził się na to ówczesny proboszcz, ks. Aleksander Bylina; w przyszłości według fundatorki miał powstać tu klasztor redemptorystów.
Projektantem kościoła był krakowianin Adolf Kuhn, a prace budowlane prowadzono pod kierunkiem Preiznera.

Adolf Kuhn (ur. 1826 r. w Krzeszowicach, zm. 30 XI 1914 r. we Lwowie). Po ukończeniu szkoły średniej w Krakowie wyjechał do Francji, gdzie studiował budownictwo. Po powrocie do Krakowa od 1849 r. pracował w departamencie   budownictwa w tamtejszym magistracie. W roku 1867 przeprowadził się do Lwowa, od roku 1878 był członkiem Polskiego Towarzystwa Politechnicznego, po-nadto należał do Towarzystwa Uprawnionych Architektów i Galicyjskiej Izby Budowlanej, gdzie w 1903 r. otrzymał tytuł członka honorowego. W roku 1905 zasiadał w komisji oceniającej projekty gmachu Towarzystwa Politechnicznego, w tym okresie założył własne biuro projektowe. Tworzył w stylu historyzmu, projektował wiele obiektów sakralnych. Spoczywa w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie [wikipedia.pl].

 Cegłę na budowę wypalano poniżej kościoła, w specjalnie założonej cegielni, po której jeszcze dzisiaj pozostała spora skarpa. Figurę Chrystusa na krzyżu w wielkim ołtarzu wykonał Parys Filippi z Krakowa, prace stolarskie to dzieło Osińskiego, natomiast wszelkie sprzęty i ornamenty w drewnie dębowym i skromne złocenia wykonali bracia Majerscy z Przemyśla, według pomysłu Adolfa Kuhna. Boczne ołtarze namalował Aleksander Raczyński ze Lwowa, a malowidła na ścianach A. Niedźwiedzki z Krakowa. Na ścianach w nawie głównej znajdowały się freski przedstawiające portrety hrabiowskie, a nad prezbiterium malowidło przedstawiające gwieździste niebo, zachowane do dzisiaj. Po lewej stronie ołtarza głównego, przed prezbiterium, znajduje się ołtarz z obrazem Matki Bożej Królowej pędzla A. Raczyńskiego. Po prawej stronie mieścił się ołtarz z obrazem św. Aleksandra, patrona męża fundatorki. Ołtarz główny wykonany został w drewnie dębowym z krzyżem (figura na krzyżu złocona).

Na pamiątkę konsekracji kościoła rozdawane były pamiątkowe medaliki z wizerunkiem kościoła, z Najświętszą Panną na półksiężycu na rewersie. Matka Boska depcze węża, a jej głowę otacza aureola gwiazd z napisem „O Maryjo bez grzechu poczęta - Módl się za nami”. Rewoliński T. 1887. Medale religijne odnoszące się do kościoła katolickiego we wszystkich krajach dawnej Polski, Kraków.

Po obydwu stronach krzyża znalazły miejsce postacie czterech aniołów z atrybutami męki pańskiej. Nad wejściem – pięknie rzeźbiony chór, na którym umieszczono zabytkowe organy pochodzące z Lubaczowa. Kościół był murowany, jednonawowy, z wysoką murowaną wieżą, którą ozdabiały figury czterech Ewangelistów. Na frontonie kościoła znalazły się herby rodowe Stadnickich i Dembowskich, a we wnęce nad wejściem figura Matki Bożej Niepokalanej. Obecnie jej wierna kopia, wykonana przez Tadeusza Dratwę, stoi przy kościele parafialnym. W południowej części z prawej strony znajdował się skarbiec, a z lewej zakrystia. gach placu kościelnego rosły modrzewie i świerki. Stojąc na bezleśnym wzniesieniu, kościół ze strzelistą wieżą musiał wyglądać niezmiernie okazale. Niewątpliwie świątynia ta uchodziła wtedy za jedną z najpiękniejszych w okolicy.
Projekt odbudowy kościoła po zniszczeniu w latach I wojny światowej wykonał Kazimierz Maria Osiński, znany architekt przemyski.
W 1931 r. kościół nakryto nową blachą, a w miejsce murowanej wieży postawiono małą drewnianą wieżyczkę, którą wybudował Piotr Piejko z Kosienic. Wykonano chór, balaski i ambonę oraz drewniane sklepienie nad nawą główną.

 ¹Magierów (obecnie Ukraina) – była to jedna z najbardziej okazałych rezydencji ziemiańskich na Ziemi Lwowskiej. Siemieńscy nabyli ją w XVIII w. i posiadali do 1939 r. Do I wojny światowej w zamku znajdował się cenny zbiór dzieł sztuki, a na dziedzińcu stały rzeźby hetmana Stanisława Żółkiewskiego, króla Jana III Sobieskiego i Radziwiłłów. Po II wojnie światowej budynki rozebrano, park wycięto, a na terenie majątku założono kołchoz. Rąkowski G. Ziemia lwowska. Oficyna Wydawnicza Rewasz, 2005.

²G. Kubal. 2001. Miejscowości gminy Orły na przestrzeni wieków. Krosno-Targowiska.

Kościół, koniec lat 80. XX w., widoczna drewniana wieża oraz metalowa dzwonnica, otoczenie kościoła powoli zarasta krzewami, zdjęcie Janusz Gremski.	Fronton kościoła, lata 80. XX w., zdjęcie Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków.	Drewniana wieża kościoła, lata 60. XX w.; zarówno stan techniczny wieży, jak i elewacji jest doskonały.	Kościół, 2010 r., widać niszczejącą elewację. W 1992 r. na kościele położono nową blachę oraz usunięto drewnianą wieżę z lat 20. XX w. Pozostałości wieży obito blachą i wstawiono metalowy krzyż. Przez 20 lat kościół użytkowany był wyjątkowo, zwykle tylko w dniu odpustu.	Kościół, 2020 r. W 2012 r. rozpoczęto remont kościoła, najpierw wzmocnione zostały fundamenty, później wymieniono pokrycie dachu oraz odnowiono elewację; w 2019 r. rozpoczęto rekonstrukcję wieży, która przypominać będzie tę pierwotną z połowy XIX w.
Kościół, 2014 r., elewacja zachodnia, po odwilgoceniu fundamentów położono płytę odbojową.	Kościół, 2014 r., elewacja południowa przed remontem.	Fronton kościoła, po lewej w 2010 r., po prawej w 2016 r., w czasie obchodów 150-lecia konsekracji kościoła; oraz widok na wzgórze kościelne z lotu ptaka.
Ściana frontowa, po lewej w 2016 r. , po prawej z oryginalną figurą Matki Boskiej – w roku 1965. Figura spadła podczas remontu dachu w 1992 r., wiernie zrekonstruowana przez Tadeusza Dratwę stoi obecnie przy kościele parafialnym, zdjęcie na dole.				Kościół, 2019 r., fronton po remoncie.
		Plan przyziemi kościoła. Projekt Kazimierz Hołyszko.Budynek kościoła zorientowany jest dokładnie na osi północ–południe; ta orientacja jest inna niż w większości kościołów z tego okresu, gdzie ołtarz lokowano od strony wschodniej. W dniu przesilenia wiosenno-letniego, stojąc przed drzwiami fasady kościoła, widzimy po lewej stronie wschodzące słońce, zaś po prawej – jego zachód. Tylko latem słońce oświetla fronton kościoła – po wschodzie i przed zachodem.	Fotografia przedstawia oświetlony fronton w czerwcu.W wysokiej wieży w okresie równonocy promienie wschodzącego słońca musiały przenikać z okna do okna.	Odkopane i wzmocnione w trakcie remontu fundamenty kościoła od strony absydy, 2012 r.
Absyda kościoła po renowacji, 2019 r. Widoczne wejście do krypt z odnowionymi, metalowymi drzwiami.	Absyda przed remontem, 2013 r.	Tablice pamiątkowe poświęcone fundatorom kościoła, u góry przed remontem, u dołu po renowacji.
Detale architektoniczne po renowacji – korona nad herbami i pilastry.		Drzwi wejściowe – przed i po renowacji .		Figurka aniołka nad drzwiami wewnętrznymi

 Ołtarz główny w Kościele pw. św. Trójcy

Ołtarz główny, mieszczący się w prezbiterium, zajmuje w kościele miejsce centralne. Jest poświęcony i nie wolno używać go w celach innych niż liturgiczne. Ołtarz składa się z kilku elementów, jak płyta ołtarzowa (mensa), grób (sepulcrum), oraz tworzące z nim całość: krzyż, tabernakulum i świece. Najważniejszą część ołtarza stanowi mensa, czyli stół (mensa Domini – stół Pana). Jest to płyta kamienna, która w najdawniejszych czasach była drewniana. Znana od starożytności tradycja budowania świątyń nad ciałami męczenników przerodziła się w świątynie memorialne ku czci świętych i zwyczaj umieszczania relikwii męczenników w mensie ołtarza, czyli w tak zwanym grobie. Biskup podczas konsekracji ołtarza zamurowywał metalową puszkę lub zawiniątko z relikwiami świętych męczenników. Otwór zamykany był kamienną płytką, a na relikwiach znajdowała się lakowa pieczęć biskupa, który konsekrował ołtarz. Dodatkowo od spodu portatylu zamieszczano informacje o fundatorze, dacie konsekracji i imiona świętych, których relikwie umieszczono w ołtarzyku. Posoborowe prawodawstwo liturgiczne określa bardzo wyraźnie, że w nowo budowanych kościołach powinien być tylko jeden ołtarz oznaczający jedynego Zbawiciela, aby wspólnota gromadziła się przy jednym stole dla celebracji jednej Eucharystii. Umieszcza się go w pewnej odległości od ściany, aby można go było z łatwością obchodzić i odprawiać liturgię twarzą do wiernych. Współcześnie zaleca się, aby na mensie ołtarza nie umieszczać kwiatów.¹

 Puszka w mensie złożona w 1937 r. w trakcie drugiej konsekracji kościoła.

1 Z. Wit. Ołtarz chrześcijański miejscem ofiary i uczty (cz. 1).[kk-bids. episkopat.pl, dostęp z 2014 r.]

Mensa na ołtarzu głównym w kościele św. Trójcy. Pośrodku widoczny symboliczny grób ze świętymi relikwiami.	Antepedium, tabernakulum i cyborium.

Krucyfiks to krzyż z przybitą do niego postacią Zbawiciela, stojący pośrodku ołtarza lub na tabernakulum, przypominający krwawą Ofiarę Krzyżową, która dokonuje się teraz w sposób bezkrwawy. Tabernakulum stanowi pewną analogię do Arki Przymierza ze świątyni jerozolimskiej. Jest to bogato zdobiona szafka, służąca do przechowywania hostii. Tu znajduje się Najświętszy Sakrament.

Ołtarz główny w kościele św. Trójcy stanowi element wystroju świątyni przed Soborem Watykańskim II, kiedy to kapłan odprawiał na nim Msze Św. odwrócony w stronę tabernakulum, a tym samym tyłem do wiernych. Po uchwałach Soboru dostawiono tylko posoborowy, przenośny ołtarz, a wewnątrz drewnianej mensy umieszczono portatyl z ołtarza bocznego św. Aleksandra.


Pośrodku antepedium znajduje się symboliczny tzw. chrystogram, skrót imienia Jezusa.

Wyjątkowym elementem wyposażenia kościoła św. Trójcy jest ołtarz. Jego forma i przesłanie nie mają odpowiednika w kościołach wiejskich w regionie, a wyposażenie snycerskie w postaci trzech ołtarzy, ambony, chóru, należało i należy do najbogatszych.

Postać Chrystusa w ołtarzu głównym.	Widok przez główne drzwi wejściowe do kościoła w kierunku parku.	Rzeźby aniołów w ołtarzu głównym. Od lewej: anioł trzymający dzban z octem, obok anioł z koroną cierniową.

Rzeźby aniołów w ołtarzu głównym, postać anioła z włócznią. Wszystkie postacie są złocone na całej powierzchni i ustawione na cokole. Rzeźby wykonane były przez Parysa Filippiego. Rzeźba anioła trzymającego pofalowaną chustę z wizerunkiem twarzy Chrystusa.

Parys Filippi (1836–1874). Kształcił się początkowo pod kierunkiem ojca, Pawła Filippiego, także rzeźbiarza, następnie w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie oraz w Akademii w Monachium. Od 1866 r. Filippi mieszkał i pracował we Lwowie, gdzie zasłynął głównie jako twórca popiersi i medalionów portretowych, a także nagrobków na Cmentarzu Łyczakowskim. Był ważną postacią w środowisku artystycznym miasta. Cierpiący na alkoholizm i depresję, popełnił samobójstwo w 1874 r. podczas pobytu w Warszawie [źródło: www.culture.pl].

Rzeźba anioła trzymającego pofalowaną chustę z wizerunkiem twarzy Chrystusa w zbliżeniu.

Ferdynand Majerski (1832–1921). Założyciel i właściciel pracowni rzeźbiarskiej w Przemyślu. Studiował rzeźbę, malarstwo i rysunek na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Później przeniósł się do Lwowa, a na początku lat 60. XIX w. osiedlił się w Przemyślu, gdzie w 1867 r. założył „Pracownię artystyczno-rzeźbiarską i kamieniarską”. Pod jego kierownictwem dokonano wielu restauracji i wyposażono kościoły. Wśród znaczniej-szych dokonań są: wielki ołtarz w Złotnikach na Podolu, odnowienie ołtarzy przy restauracji ormiańskiego kościoła we Lwowie, wreszcie wszystkie roboty snycerskie i pozłotnicze w kościele w Kosienicach. W ciągu całego życia wykonał elementy wyposażenia w kilkudziesięciu kościołach, świątyniach zakonnych, jak również w cerkwiach. Wykonał też kilkadziesiąt nagrobków (źródło: Podubny B. Majerski Ferdynand Gerard. [w:] Przemyski Słownik Biograficzny. Tom 2. Przemyśl 2011).

Cyborium – zwykle z drewna, metali szlachetnych, w kształcie baldachimu nad ołtarzem (najczęściej głównym), a czasem nad chrzcielnicą, grobami i relikwiarzami symbolizował grób Chrystusa składający się zazwyczaj z czterech kolumn podtrzymujących baldachim w formie kopuły.

Cyborium – detal.	Złocone detale snycerskie z ołtarza bocznego św. Aleksandra.

Polichromia na sklepieniu prezbiterium. Widoczne niebieskie sklepienie z gwiazdkami, a na następnej stronie – na gurcie pośrodku motyw kielicha z hostią, ujętego gałązkami palmowymi i winnymi oraz postaciami stojących aniołów.

Zdobione palmetami pilastry na ścianach. Palmeta to motyw dekoracyjny w postaci stylizowanego i symetrycznego liścia palmy. Istotnym elementem wnętrza jest polichromia, wykonana prawdopodobnie przez Józefa Niedźwiedzkiego z Krakowa – malarza i rzeźbiarza.	Fragment empor nad zakrystią zwieńczony bogatą dekoracją. Empora to galeria wsparta na filarach, stosowana głównie w budowlach sakralnych, m.in. dla wyodrębnienia miejsca dla określonej grupy ludzi. W kościele św. Trójcy zasiadali tu kolatorzy i fundatorzy parafii.

Ołtarz boczny Matki Bożej Królowej, nazywany też ołtarzem Trójcy Świętej, o wymiarach 660x390x50 cm, namalowany przez Aleksandra Raczyńskiego. Obraz przedstawia Koronację Marii przez Trójcę Świętą.	Ołtarz boczny św. Aleksandra, o wymiarach 660x390x50 cm, namalowany przez Aleksandra Raczyńskiego. Św. Aleksander jest zwrócony w prawo, z ręką uniesioną w geście błogosławieństwa.

Detale z obrazu przedstawiającego św. Aleksandra na ołtarzu bocznym.		Postać zakonnika na złocistej kapie z obrazu św. Aleksandra w kościele św. Trójcy, być może autoportret Aleksandra Raczyńskiego.

Złocony detal snycerski z ołtarza bocznego św. Aleksandra.	Ołtarz boczny Matki Bożej Królowej, fragment przedstawiający Koronację Marii przez Trójcę Świętą; u dołu przyglądające się aniołki.		Drewniana chrzcielnica z pokrywą w stylu klasycystycznym, pochodzi z połowy XIX stulecia, w niej ołowiany pojemnik na wodę święconą.

Sklepienie nad nawą główną – na poprzedniej stronie oraz nad ołtarzem z oryginalnymi rysunkami, po prawej stronie.

Chór rozciąga się na całą szerokość nawy. Zniszczony w 1914 r., został wiernie zrekonstruowany w latach 20. XX w. Z pierwotnej konstrukcji zachowały się cztery podpory w formie półkolistych arkad, które od frontu zdobią kręcone kolumienki na cokołach. Ażurowa balustrada zachowała się tylko od strony południowej (fotografia poniżej).	Fragment podpory chóru.		Fisharmonia z 1910 r., wyprodukowana w Stanach Zjednoczonych przez firmę Estey Organ Company of Brattleboro z Vermontu. Początkowo używana była w kaplicy przy plebanii.

Drzwi główne wykonane w warsztacie Ferdynanda Majerskiego w Przemyślu w latach 1864–1865; dwuskrzydłowe z półkolistym nadświetlem i okuciami pasowymi zakończonymi motywem lilii.

Krzyż procesyjny

Krzyż procesyjny pochodzi z drugiej połowy XIX w. i trafił do kościoła św. Trójcy z nieistniejącej już cerkwi w Kosienicach. Wydaje się to prawdopodobne, bowiem w protokole prze-kazania Inwentarza kościelnego z 1869 r. krzyż taki nie figuruje. Jest to neoromański, metalowy krzyż łaciński z figurą Chrystusa, o treflowym zakończeniu ramiona, osadzony na długim, ponad dwumetrowym drzewcu. Stylem nawiązuje do krzyży niemieckich z końca X w. Na skrzyżowaniu belek znajduje się czterolistna rozeta wypełniona niebieską emalią. Również na końcach ramion krzyża znajdują się symbole czterech ewangelistów: w górze św. Łukasz – pod postacią anioła, na prawym ramieniu św. Mateusza – w postaci wołu; w dole św. Jana – w postaci orła i na lewym ramieniu św. Marka w postaci lwa. Dodatkowo na dole znajdują się banderolki, na których znajdowały się imiona ewangelistów. Ponad drzewcem znajduje się spłaszczona kula z sześcioma na-sadzonymi czterolistnymi rozetkami wypełnionymi błękitna emalią. Stylizowana postać Chrystusa nadaje krzyżowi majestatyczny wygląd. Dawniej opiekę nad krzyżem procesyjnym sprawował krucyferariusz, czyli ministrant krzyża. W procesji szedł on za ministrantami kadzidła w asyście ministrantów światła.¹

 1 Karta ewidencyjna zabytku Architektury i Budownictwa. Kosieni-ce. 2005. Piotr Stasiowski.

Krypta

Z tyłu kościoła, pod prezbiterium, znajduje się krypta grobowa rodziny Stadnickich i Dembowskich. Nad wejściem figuruje napis: O Boże spraw to aby przez pokorne modły Kościoła Twego dostaliby przebaczenie, którego zawsze pragnęli. Na ścianie głównej krypty znajduje się herb rodziny Stadnickich. Wewnątrz jest osiem dość dobrze zachowanych grobów, z czego jeden jest pusty. Spoczywają tutaj: Franciszek hrabia Humnicki, ojciec Heleny Humnickiej, żony Zygmunta Dembowskiego; Rozalia Stadnicka, matka Heleny Humnickiej; Aleksander Stadnicki; Jan Stadnicki z Boratyna, brat Aleksandra; oraz Helena Humnicka i jej mąż Zygmunt Dembowski. Niestety, płyta epitafijna Aleksandra uległa zniszczeniu w czasie I wojny światowej i do tej pory udało się odszukać tylko 4 jej kawałki. Ponadto groby zostały otwarte i splądrowane, nie tylko podczas wojny, ale także w czasach późniejszych. Całkowitemu zniszczeniu uległy również płyty grobów Heleny oraz Zygmunta, ale odnowił je ich syn, Ignacy, zapewne w latach 20. XX w. Z oryginalnej tablicy zostało tylko kilkanaście fragmentów. Nie udało się ustalić, czyje zwłoki kryjet siódmy grób, ale najpewniej spoczywa tam Amelia Siemiańska, żona Aleksandra i fundatorka kościoła św. Trójcy. Opis krypt z Inwentarza ... z 1869 brzmi następująco: Za wielkim ołtarzem murowany sklepiony cegłą z posadzką ceglaną, malowany popielato, zawiera w sobie osiem pieczar, pokryty blachą żelazną pokostowany, na wierzchu z krzyżem kamiennym z podwójnemi drzwiami, jedne w samym grobowcu jednoskrzydło-we, na żelaznych hakach z zawiasami żelaznemi ze skublem do zamykania na kłódkę, drugie drzwi z samego wchodu dwuskrzydłowe całkiem żelazne z hakami i zawiasami żelaznemi z zamkiem na dwa spusty do odmykania i zamykania pokostowane na czarno.

Tablice epitafijne - pozostałości z tablicy epitafijnej Aleksandra Stadnickiego, któremu dedykowany jest kościół św. Trójcy.
Wejście do krypty z oryginalnymi drzwiami z 1865 r.		Wejście do krypty z oryginalnymi drzwiami z 1865 r. -  wejście po remoncie.

• Poprzedni artykuł