Szczegóły

Kategoria: Kościół

Super User

Odsłony: 2970

 Ołtarz główny w Kościele pw. św. Trójcy

Ołtarz główny, mieszczący się w prezbiterium, zajmuje w kościele miejsce centralne. Jest poświęcony i nie wolno używać go w celach innych niż liturgiczne. Ołtarz składa się z kilku elementów, jak płyta ołtarzowa (mensa), grób (sepulcrum), oraz tworzące z nim całość: krzyż, tabernakulum i świece. Najważniejszą część ołtarza stanowi mensa, czyli stół (mensa Domini – stół Pana). Jest to płyta kamienna, która w najdawniejszych czasach była drewniana. Znana od starożytności tradycja budowania świątyń nad ciałami męczenników przerodziła się w świątynie memorialne ku czci świętych i zwyczaj umieszczania relikwii męczenników w mensie ołtarza, czyli w tak zwanym grobie. Biskup podczas konsekracji ołtarza zamurowywał metalową puszkę lub zawiniątko z relikwiami świętych męczenników. Otwór zamykany był kamienną płytką, a na relikwiach znajdowała się lakowa pieczęć biskupa, który konsekrował ołtarz. Dodatkowo od spodu portatylu zamieszczano informacje o fundatorze, dacie konsekracji i imiona świętych, których relikwie umieszczono w ołtarzyku. Posoborowe prawodawstwo liturgiczne określa bardzo wyraźnie, że w nowo budowanych kościołach powinien być tylko jeden ołtarz oznaczający jedynego Zbawiciela, aby wspólnota gromadziła się przy jednym stole dla celebracji jednej Eucharystii. Umieszcza się go w pewnej odległości od ściany, aby można go było z łatwością obchodzić i odprawiać liturgię twarzą do wiernych. Współcześnie zaleca się, aby na mensie ołtarza nie umieszczać kwiatów.¹

 Puszka w mensie złożona w 1937 r. w trakcie drugiej konsekracji kościoła.

1 Z. Wit. Ołtarz chrześcijański miejscem ofiary i uczty (cz. 1).[kk-bids. episkopat.pl, dostęp z 2014 r.]

Mensa na ołtarzu głównym w kościele św. Trójcy. Pośrodku widoczny symboliczny grób ze świętymi relikwiami.	Antepedium, tabernakulum i cyborium.

Krucyfiks to krzyż z przybitą do niego postacią Zbawiciela, stojący pośrodku ołtarza lub na tabernakulum, przypominający krwawą Ofiarę Krzyżową, która dokonuje się teraz w sposób bezkrwawy. Tabernakulum stanowi pewną analogię do Arki Przymierza ze świątyni jerozolimskiej. Jest to bogato zdobiona szafka, służąca do przechowywania hostii. Tu znajduje się Najświętszy Sakrament.

Ołtarz główny w kościele św. Trójcy stanowi element wystroju świątyni przed Soborem Watykańskim II, kiedy to kapłan odprawiał na nim Msze Św. odwrócony w stronę tabernakulum, a tym samym tyłem do wiernych. Po uchwałach Soboru dostawiono tylko posoborowy, przenośny ołtarz, a wewnątrz drewnianej mensy umieszczono portatyl z ołtarza bocznego św. Aleksandra.


Pośrodku antepedium znajduje się symboliczny tzw. chrystogram, skrót imienia Jezusa.

Wyjątkowym elementem wyposażenia kościoła św. Trójcy jest ołtarz. Jego forma i przesłanie nie mają odpowiednika w kościołach wiejskich w regionie, a wyposażenie snycerskie w postaci trzech ołtarzy, ambony, chóru, należało i należy do najbogatszych.

Postać Chrystusa w ołtarzu głównym.	Widok przez główne drzwi wejściowe do kościoła w kierunku parku.	Rzeźby aniołów w ołtarzu głównym. Od lewej: anioł trzymający dzban z octem, obok anioł z koroną cierniową.

Rzeźby aniołów w ołtarzu głównym, postać anioła z włócznią. Wszystkie postacie są złocone na całej powierzchni i ustawione na cokole. Rzeźby wykonane były przez Parysa Filippiego. Rzeźba anioła trzymającego pofalowaną chustę z wizerunkiem twarzy Chrystusa.

Parys Filippi (1836–1874). Kształcił się początkowo pod kierunkiem ojca, Pawła Filippiego, także rzeźbiarza, następnie w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie oraz w Akademii w Monachium. Od 1866 r. Filippi mieszkał i pracował we Lwowie, gdzie zasłynął głównie jako twórca popiersi i medalionów portretowych, a także nagrobków na Cmentarzu Łyczakowskim. Był ważną postacią w środowisku artystycznym miasta. Cierpiący na alkoholizm i depresję, popełnił samobójstwo w 1874 r. podczas pobytu w Warszawie [źródło: www.culture.pl].

Rzeźba anioła trzymającego pofalowaną chustę z wizerunkiem twarzy Chrystusa w zbliżeniu.

Ferdynand Majerski (1832–1921). Założyciel i właściciel pracowni rzeźbiarskiej w Przemyślu. Studiował rzeźbę, malarstwo i rysunek na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Później przeniósł się do Lwowa, a na początku lat 60. XIX w. osiedlił się w Przemyślu, gdzie w 1867 r. założył „Pracownię artystyczno-rzeźbiarską i kamieniarską”. Pod jego kierownictwem dokonano wielu restauracji i wyposażono kościoły. Wśród znaczniej-szych dokonań są: wielki ołtarz w Złotnikach na Podolu, odnowienie ołtarzy przy restauracji ormiańskiego kościoła we Lwowie, wreszcie wszystkie roboty snycerskie i pozłotnicze w kościele w Kosienicach. W ciągu całego życia wykonał elementy wyposażenia w kilkudziesięciu kościołach, świątyniach zakonnych, jak również w cerkwiach. Wykonał też kilkadziesiąt nagrobków (źródło: Podubny B. Majerski Ferdynand Gerard. [w:] Przemyski Słownik Biograficzny. Tom 2. Przemyśl 2011).

Cyborium – zwykle z drewna, metali szlachetnych, w kształcie baldachimu nad ołtarzem (najczęściej głównym), a czasem nad chrzcielnicą, grobami i relikwiarzami symbolizował grób Chrystusa składający się zazwyczaj z czterech kolumn podtrzymujących baldachim w formie kopuły.

Cyborium – detal.	Złocone detale snycerskie z ołtarza bocznego św. Aleksandra.

Polichromia na sklepieniu prezbiterium. Widoczne niebieskie sklepienie z gwiazdkami, a na następnej stronie – na gurcie pośrodku motyw kielicha z hostią, ujętego gałązkami palmowymi i winnymi oraz postaciami stojących aniołów.

Zdobione palmetami pilastry na ścianach. Palmeta to motyw dekoracyjny w postaci stylizowanego i symetrycznego liścia palmy. Istotnym elementem wnętrza jest polichromia, wykonana prawdopodobnie przez Józefa Niedźwiedzkiego z Krakowa – malarza i rzeźbiarza.	Fragment empor nad zakrystią zwieńczony bogatą dekoracją. Empora to galeria wsparta na filarach, stosowana głównie w budowlach sakralnych, m.in. dla wyodrębnienia miejsca dla określonej grupy ludzi. W kościele św. Trójcy zasiadali tu kolatorzy i fundatorzy parafii.

Ołtarz boczny Matki Bożej Królowej, nazywany też ołtarzem Trójcy Świętej, o wymiarach 660x390x50 cm, namalowany przez Aleksandra Raczyńskiego. Obraz przedstawia Koronację Marii przez Trójcę Świętą.	Ołtarz boczny św. Aleksandra, o wymiarach 660x390x50 cm, namalowany przez Aleksandra Raczyńskiego. Św. Aleksander jest zwrócony w prawo, z ręką uniesioną w geście błogosławieństwa.

Detale z obrazu przedstawiającego św. Aleksandra na ołtarzu bocznym.		Postać zakonnika na złocistej kapie z obrazu św. Aleksandra w kościele św. Trójcy, być może autoportret Aleksandra Raczyńskiego.

Złocony detal snycerski z ołtarza bocznego św. Aleksandra.	Ołtarz boczny Matki Bożej Królowej, fragment przedstawiający Koronację Marii przez Trójcę Świętą; u dołu przyglądające się aniołki.		Drewniana chrzcielnica z pokrywą w stylu klasycystycznym, pochodzi z połowy XIX stulecia, w niej ołowiany pojemnik na wodę święconą.

Sklepienie nad nawą główną – na poprzedniej stronie oraz nad ołtarzem z oryginalnymi rysunkami, po prawej stronie.

Chór rozciąga się na całą szerokość nawy. Zniszczony w 1914 r., został wiernie zrekonstruowany w latach 20. XX w. Z pierwotnej konstrukcji zachowały się cztery podpory w formie półkolistych arkad, które od frontu zdobią kręcone kolumienki na cokołach. Ażurowa balustrada zachowała się tylko od strony południowej (fotografia poniżej).	Fragment podpory chóru.		Fisharmonia z 1910 r., wyprodukowana w Stanach Zjednoczonych przez firmę Estey Organ Company of Brattleboro z Vermontu. Początkowo używana była w kaplicy przy plebanii.

Drzwi główne wykonane w warsztacie Ferdynanda Majerskiego w Przemyślu w latach 1864–1865; dwuskrzydłowe z półkolistym nadświetlem i okuciami pasowymi zakończonymi motywem lilii.

• Poprzedni artykuł