Szczegóły
Kategoria: Kościół
Super User
Odsłony: 2968

Spis treści

Strona 5 z 8

Rok Pański 1853

Kościół pw. św. Trójcy

Najcenniejszym zabytkiem Kosienic jest kościół pw. św. Trójcy. Fundatorką kościoła była Amelia z Siemieńskich hr. Stadnicka, żona Aleksandra Stadnickiego, która wypełniła w ten sposób ostatnią wolę męża. Była ponoć bardzo pobożna; miała boso pielgrzymować do obrazu Matki Bożej w Chłopicach. Przystępując do budowy kościoła Amelia posiadała duży majątek. Oprócz Kosienic i Magierowa,1 zarządzała dobrami tabularnymi (czyli takimi od których płaciła podatek) w Nizinach (w roku 1868 – 1124 morgi) oraz w Zadąbrowiu (w roku 1868 – 77 morgów).2 Kościół św. Trójcy w roku 1869 wart był około 80-100 tys. złotych reńskich. W tym czasie za mórg pola płacono 200–400 zł. Proste przeliczenie daje nam wartość około 3,5–5 mln dzisiejszych polskich złotych. Nikt bez zaplecza finansowego nie podjąłby się takiego zadania.

Pierwotny wygląd wieży kościoła, rok 1914. zdjęcie Archiwum Rodziny Kasprzyckich.

Budowę kościoła rozpoczęto 29 XI 1853 r., zakończono w roku 1865, a konsekracji dokonał bp Antoni Józef Manastyrski 5 VI 1866 r. Obok kościoła wybudowano plebanię/organistówkę, którą zniszczyli Honwedzi w czasie I wojny światowej. Fundatorka planowała przeniesienie tam plebanii, ale nie zgodził się na to ówczesny proboszcz, ks. Aleksander Bylina; w przyszłości według fundatorki miał powstać tu klasztor redemptorystów.
Projektantem kościoła był krakowianin Adolf Kuhn, a prace budowlane prowadzono pod kierunkiem Preiznera.

Adolf Kuhn (ur. 1826 r. w Krzeszowicach, zm. 30 XI 1914 r. we Lwowie). Po ukończeniu szkoły średniej w Krakowie wyjechał do Francji, gdzie studiował budownictwo. Po powrocie do Krakowa od 1849 r. pracował w departamencie   budownictwa w tamtejszym magistracie. W roku 1867 przeprowadził się do Lwowa, od roku 1878 był członkiem Polskiego Towarzystwa Politechnicznego, po-nadto należał do Towarzystwa Uprawnionych Architektów i Galicyjskiej Izby Budowlanej, gdzie w 1903 r. otrzymał tytuł członka honorowego. W roku 1905 zasiadał w komisji oceniającej projekty gmachu Towarzystwa Politechnicznego, w tym okresie założył własne biuro projektowe. Tworzył w stylu historyzmu, projektował wiele obiektów sakralnych. Spoczywa w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie [wikipedia.pl].

 Cegłę na budowę wypalano poniżej kościoła, w specjalnie założonej cegielni, po której jeszcze dzisiaj pozostała spora skarpa. Figurę Chrystusa na krzyżu w wielkim ołtarzu wykonał Parys Filippi z Krakowa, prace stolarskie to dzieło Osińskiego, natomiast wszelkie sprzęty i ornamenty w drewnie dębowym i skromne złocenia wykonali bracia Majerscy z Przemyśla, według pomysłu Adolfa Kuhna. Boczne ołtarze namalował Aleksander Raczyński ze Lwowa, a malowidła na ścianach A. Niedźwiedzki z Krakowa. Na ścianach w nawie głównej znajdowały się freski przedstawiające portrety hrabiowskie, a nad prezbiterium malowidło przedstawiające gwieździste niebo, zachowane do dzisiaj. Po lewej stronie ołtarza głównego, przed prezbiterium, znajduje się ołtarz z obrazem Matki Bożej Królowej pędzla A. Raczyńskiego. Po prawej stronie mieścił się ołtarz z obrazem św. Aleksandra, patrona męża fundatorki. Ołtarz główny wykonany został w drewnie dębowym z krzyżem (figura na krzyżu złocona).

Na pamiątkę konsekracji kościoła rozdawane były pamiątkowe medaliki z wizerunkiem kościoła, z Najświętszą Panną na półksiężycu na
rewersie. Matka Boska depcze węża, a jej głowę otacza aureola gwiazd z napisem „O Maryjo bez grzechu poczęta - Módl się za nami”.
Rewoliński T. 1887. Medale religijne odnoszące się do kościoła katolickiego we wszystkich krajach dawnej Polski, Kraków.

Po obydwu stronach krzyża znalazły miejsce postacie czterech aniołów z atrybutami męki pańskiej. Nad wejściem – pięknie rzeźbiony chór, na którym umieszczono zabytkowe organy pochodzące z Lubaczowa. Kościół był murowany, jednonawowy, z wysoką murowaną wieżą, którą ozdabiały figury czterech Ewangelistów. Na frontonie kościoła znalazły się herby rodowe Stadnickich i Dembowskich, a we wnęce nad wejściem figura Matki Bożej Niepokalanej. Obecnie jej wierna kopia, wykonana przez Tadeusza Dratwę, stoi przy kościele parafialnym. W południowej części z prawej strony znajdował się skarbiec, a z lewej zakrystia. gach placu kościelnego rosły modrzewie i świerki. Stojąc na bezleśnym wzniesieniu, kościół ze strzelistą wieżą musiał wyglądać niezmiernie okazale. Niewątpliwie świątynia ta uchodziła wtedy za jedną z najpiękniejszych w okolicy.
Projekt odbudowy kościoła po zniszczeniu w latach I wojny światowej wykonał Kazimierz Maria Osiński, znany architekt przemyski.
W 1931 r. kościół nakryto nową blachą, a w miejsce murowanej wieży postawiono małą drewnianą wieżyczkę, którą wybudował Piotr Piejko z Kosienic. Wykonano chór, balaski i ambonę oraz drewniane sklepienie nad nawą główną.

 1Magierów (obecnie Ukraina) – była to jedna z najbardziej okazałych rezydencji ziemiańskich na Ziemi Lwowskiej. Siemieńscy nabyli ją w XVIII w. i posiadali do 1939 r. Do I wojny światowej w zamku znajdował się cenny zbiór dzieł sztuki, a na dziedzińcu stały rzeźby hetmana Stanisława Żółkiewskiego, króla Jana III Sobieskiego i Radziwiłłów. Po II wojnie światowej budynki rozebrano, park wycięto, a na terenie majątku założono kołchoz. Rąkowski G. Ziemia lwowska. Oficyna Wydawnicza Rewasz, 2005.

2G. Kubal. 2001. Miejscowości gminy Orły na przestrzeni wieków. Krosno-Targowiska.

 

Kościół, koniec lat 80. XX w., widoczna drewniana wieża oraz metalowa dzwonnica, otoczenie kościoła powoli zarasta krzewami, zdjęcie Janusz Gremski. Fronton kościoła, lata 80. XX w., zdjęcie Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków. Drewniana wieża kościoła, lata 60. XX w.; zarówno stan techniczny wieży, jak i elewacji jest doskonały. Kościół, 2010 r., widać niszczejącą elewację. W 1992 r. na kościele położono nową blachę oraz usunięto drewnianą wieżę z lat 20. XX w. Pozostałości wieży obito blachą i wstawiono metalowy krzyż. Przez 20 lat kościół użytkowany był wyjątkowo, zwykle tylko w dniu odpustu. Kościół, 2020 r. W 2012 r. rozpoczęto remont kościoła, najpierw wzmocnione zostały fundamenty, później wymieniono pokrycie dachu
oraz odnowiono elewację; w 2019 r. rozpoczęto rekonstrukcję wieży, która przypominać będzie tę pierwotną z połowy XIX w.
         
 Kościół, 2014 r., elewacja zachodnia, po odwilgoceniu fundamentów położono płytę odbojową.  Kościół, 2014 r., elewacja południowa przed remontem.   Fronton kościoła, po lewej w 2010 r., po prawej w 2016 r., w czasie obchodów 150-lecia konsekracji kościoła; oraz widok na wzgórze kościelne z lotu ptaka. 
         
    Ściana frontowa, po lewej w 2016 r. , po prawej z oryginalną figurą Matki Boskiej – w roku 1965. Figura spadła podczas remontu dachu
w 1992 r., wiernie zrekonstruowana przez Tadeusza Dratwę stoi obecnie przy kościele parafialnym, zdjęcie na dole.		  Kościół, 2019 r., fronton po remoncie.
   
     Plan przyziemi kościoła. Projekt Kazimierz Hołyszko.Budynek kościoła zorientowany jest dokładnie na osi północ–południe; ta orientacja jest inna niż w większości kościołów z tego okresu, gdzie ołtarz lokowano od strony wschodniej. W dniu przesilenia wiosenno-letniego, stojąc przed drzwiami fasady kościoła, widzimy po lewej stronie wschodzące słońce, zaś po prawej – jego zachód. Tylko latem słońce oświetla fronton kościoła – po wschodzie i przed zachodem.


  Fotografia przedstawia oświetlony
fronton w czerwcu.W wysokiej wieży w okresie równonocy promienie wschodzącego słońca musiały przenikać z okna do okna.		 Odkopane i wzmocnione w trakcie remontu fundamenty kościoła od strony absydy, 2012 r.
         
 Absyda kościoła po renowacji, 2019 r. Widoczne wejście do krypt z odnowionymi, metalowymi drzwiami.  Absyda przed remontem, 2013 r.    Tablice pamiątkowe poświęcone fundatorom kościoła, u góry przed remontem, u dołu po renowacji.
 
 		    
 Detale architektoniczne po renowacji – korona nad herbami i pilastry.  Drzwi wejściowe – przed i po renowacji .   Figurka aniołka nad drzwiami wewnętrznymi